PhD - ‘qua cơn bĩ cực đến hồi thái lai’

10/07/2009 - 11:35 Anh Đức    

‘Buôn chuyện’ về những chuyện có thực trong cuộc sống các nghiên cứu sinh tiến sĩ.

• Bình chọn (1)
• Ý kiến (1)
• Chia sẻ
• Bản in

Hội thảo quốc tế tại Bắc Kinh.(Anh Đức)

1. Định nghĩa

Nếu bạn đang làm PhD, hẳn từng biết đến các định nghĩa vui về chữ viết tắt này. Đơn cử: ‘Pizza-home deliverer’ (người giao bánh pizza tận nhà); ‘Probably headed for divorce’ (luôn tiềm ẩn nguy cơ li dị); ‘Pretty heavy drinker’ (gã nghiện ngập tương đối nặng đô); ‘Permanent head damage’ (hủy hoại cái đầu về lâu về dài); ‘People have dream’ (những kẻ mơ mộng); ‘Personal hygiene disorder’ (rối loạn khả năng giữ vệ sinh cá nhân); kinh hoàng nhưng có vẻ sát nghĩa nhất là ‘Professionally hope then die’ (theo đuổi chuyên môn rồi ‘tiêu’ luôn).

PhD - Doctor of philosophy, là chỉ những người làm nghiên cứu để lấy bằng tiến sỹ về một lĩnh vực chuyên biệt. Thời gian nghiên cứu thông thường từ ba đến bốn năm. Nghiên cứu sinh chủ yếu là những người trên dưới 30, độ tuổi lập gia đình và tạo dựng sự nghiệp. Chính điểm đặc thù này mà đời sống của các sinh viên PhD ở nước ngoài lắm khi cũng ‘phức tạp’ hơn so với các bậc học khác.

2. ‘Con đường đau khổ’

Anh Cường, vừa hoàn thành chương trình nghiên cứu sinh ngành Tài chính - Kế toán, trường Macquarie, Sydney. Hôm rồi đi khám bệnh, Cường phát hiện ra mình bị thoái hóa cột sống và bị men gan cao. Ngán ngẩm, Cường chia sẻ và cảnh báo những người đi sau về nguy cơ hao tổn sức khỏe, trả giá cho mấy năm nghiên cứu vất vả, lao lực.

“Tớ bị đau lưng lâu rồi. Đi ngủ thì phải đặt một cái gối con dưới lưng cho đỡ nhức. Lúc đón vợ con sang chơi, tiện nhất là cô con gái 8 tuổi, mỗi ngày lại giẫm lưng cho bố. Đã lắm! Mà cái bệnh này hầu như anh nào làm PhD cũng mắc phải vì ngồi nhiều bên máy tính. Lắm lúc ngồi cả ngày vì phải tập trung, quên cả đứng dậy vận động. Đau là phải. Bây giờ về nước lại tiếp tục sự nghiệp ‘bán cháo phổi’ ở giảng đường. Cái cực nó còn dài dài.”

3. Nín thở chờ ‘deadline’

Trước khi lên đường đi học, Kha đã bố trí đưa vợ con về ở bên nhà ông bà nội, để tiện bề chăm sóc và ‘canh chừng’. Thời buổi này, yêu nhau thì cũng nên đề phòng cho nhau. Còn bản thân mình khi qua Sydney, Kha ở cùng với hai ông bạn đồng nghiệp, cũng đang làm PhD. Ấy thế mà bà xã ở nhà vẫn chưa yên tâm. Cứ mỗi nửa năm, vợ lại đòi qua thăm nuôi chồng. “Có bả thì cũng khỏi lo chuyện… ăn uống, giặt giũ! Nhưng nhiều hôm mình phải làm việc khuya ở phòng thí nghiệm, bả gọi điện thoại giục về mà muốn điên cái đầu quá”.

May mắn hơn, vợ chồng anh Sơn, nghiên cứu sinh ngành Kinh tế tại Đại học Quốc gia Úc (ANU) thì được đoàn tụ cả gia đình trong thời gian anh theo học. Canberra đất vắng, người thưa, rất dễ kiếm việc làm thêm với thu nhập cao. Cũng ham hố kiếm tiền, cứ rảnh ra là Sơn đi làm. Đến kỳ hạn phải nộp bài cho thầy hướng dẫn là lại vắt chân lên cổ. Chị vợ tâm sự: “Những tháng cao điểm phải viết để nộp bài đúng hạn thì cả nhà phải tuân thủ tuyệt đối giờ giấc của chồng. Vợ thì cứ đến giờ là đi ngủ thôi. Ổng vào nằm lúc nào mình đâu có biết! Có khi thức trắng mấy đêm liền. Riết rồi cũng quen, đến khi ổng viết xong thì mới…vui vẻ được.” (cười)

4. Cuối tuần “bận” hơn ngày thường

Chị Thanh Huyền ở Seoul, Hàn Quốc, đang làm nghiên cứu sinh ngành Quan hệ Công chúng (Public Relations). Anh xã thì vừa hoàn thành PhD, đang làm việc cách chỗ chị 5 giờ đi lại. Thế là, hai anh chị Ngưu Lang - Chức Nữ cứ cuối tuần mới gặp mặt nhau. Chị sẽ hoàn thành xong mọi công việc để ngày bên nhau của hai người được thoải mái.

“Cả tuần mình ăn kiêng, tập thể dục giữ eo, rồi làm đẹp, sẵn sàng nghinh chàng. 23h đêm thứ sáu, chàng mới về tới, nhưng lần nào cũng quyết nhịn, chờ về nhà ăn đồ vợ nấu. Ở bên đây xung quanh sẵn núi, ngày ngày mình vẫn leo núi 40 phút. Kinh nghiệm là ở xa chồng thì ăn ít thôi, ăn nhiều thì khỏe quá, chồng… sẽ lo! Không bao giờ mình để bài vở đến cuối tuần. Thi thoảng có việc đột xuất, thì đuổi chồng đi đá banh, cho hắn… giảm bớt sức đi! Cả tuần mới ở bên nhau được hai ngày, nên nói chung là cũng… bận lắm!”

5. Già!

Không phải ai cũng hạnh phúc và may mắn như vợ chồng chị Huyền. Có không ít nghiên cứu sinh thuộc diện còn độc thân, có thể xếp vào loại ‘cầm đèn đỏ’ vì nguy cơ ‘ế’. Hơn thế, ở tuổi ngoài 30, lại tối ngày vùi đầu vào sách vở, lí thuyết với học thuật, thời gian làm việc hầu như độc lập một mình, thì khả năng “lãng đãng” là hoàn toàn có thể xảy ra.

Thọ, nghiên cứu sinh ngành Công nghệ Thông tin tại Đại học Sydney kể: “Trước khi qua đây, cũng nghe nói là bên này có nhiều du học sinh là nữ, có thể kết bạn được. Khổ nỗi, thường xuyên bị các em thua mình chừng mười tuổi chê là… già! Nói chuyện một hồi thì bị chê là… khùng! Bố mẹ mỗi lần thăm hỏi, điều quan tâm nhất không phải là học hành, sức khỏe ra sao, mà là đã tìm được ‘mối’ nào chưa!”

Anh Dũng, nghiên cứu sinh ngành Kiểm toán, trường UNSW, chia sẻ: “Tôi đọc trên báo của trường, có bài viết rất hay về nỗi cô đơn của những sinh viên làm PhD. Họ không có nhiều cơ hội giao lưu, ít tiếp xúc với người khác, ngoài giáo viên hướng dẫn. Có người vì quá đam mê nghiên cứu mà quên mất cả thời gian để sống. Đối với nhiều người, bốn năm làm nghiên cứu sinh giống như thời gian đi đày vậy.”

6. Cân bằng

Giáo sư Naren Chitty, trường Macquarie, người vừa được nhận Huân chương Member of the Order of Australia năm 2009, có lời khuyên: “Chúng tôi không khuyến khích học viên PhD phải vùi đầu làm việc mỗi khi đến hạn, hay lựa chọn một cách sống khép kín, khổ hạnh. Việc nghiên cứu phải được tiến hành thường xuyên và phân bổ thời gian hợp lý. Và đừng quên các bạn cũng cần phải tự cân bằng cuộc sống để trí óc có thể phát huy hiệu quả làm việc cao nhất.”

Nghiên cứu sinh là một quá trình lao động nghiêm túc, không ngừng nghỉ, để đạt được một trình độ nhất định trong chuyên môn khoa học. Những người lựa chọn con đường này hẳn phải xác định trước những lao tâm khổ trí và những cái giá thực sự phải trả cả về thể chất lẫn tinh thần, bên cạnh những niềm vui khi có công trình được đăng tạp chí, khi được mời dự hội thảo quốc tế, và nhất là khi luận án được thông qua.

“Qua cơn bĩ cực đến hồi thái lai”. Không có thành công nào không phải đổi bằng sự nhọc nhằn. Hãy định nghĩa PhD là ‘Prepared for Happy Days’ (chuẩn bị cho những ngày hạnh phúc), chớ đừng biến nó thành ‘Prepared for a Happy Death’ (sửa soạn cho một cái chết đẹp)!