Bạn trẻ với sách xưa

02/02/2012 - 11:03 Nguyễn Minh    

Nhiều bạn trẻ tìm thấy nơi những cuốn sách xưa sờn cũ những điều lý thú, mới mẻ.

• Bình chọn (0)
• Ý kiến (0)
• Chia sẻ
• Bản in

Nếu may mắn, khách có thể tìm thấy những cuốn sách xưa giá trị nơi những quầy sách cũ vỉa hè. (Nguyễn Minh)

Tìm sách xưa

Anh bạn tôi, Phan, vân vê cuốn sách ố vàng, sờn bìa trên tay, khen không tiếc lời: “Hay lắm, đọc đi, người ta tìm không ra mà đọc, ông không đọc thì phí lắm!”.

Đó là cuốn ‘Ý thức mới trong văn nghệ và triết học’ của Phạm Công Thiện, Lá Bối xuất bản năm 1964 tại Sài Gòn. Phan cho biết bây giờ tìm lại những cuốn sách được xuất bản ở miền Nam trước 1975 rất khó, rất hiếm, giá sách thường đội lên cao.

“Như cuốn này tôi được một người quen tặng, chứ tìm mua thì ít giá cũng lên đến 1 triệu đồng mà chẳng có để mua, giỏi lắm kiếm được cuốn photo với giá cũng trên dưới 200 nghìn”, Phan cho biết.

Chữ quốc ngữ được sử dụng phổ biến trong sáng tác, học thuật ở Việt Nam mới hơn 100 năm lại đây nên sách viết bằng chữ quốc ngữ xuất bản cách đây 50- 60 năm đã được người chơi sách xem là sách xưa, sách cổ.

Trong các dòng sách xưa được dân chơi sách ở Việt Nam tìm kiếm, sưu tầm thì sách miền Nam trước 1975 vẫn được ưa chuộng hơn cả. Với nội dung phong phú, bao quát đủ các lĩnh vực từ văn học, lịch sử đến triết học, những cuốn sách xuất bản ở miền Nam trước năm 1975 không chỉ thu hút sự quan tâm của giới nghiên cứu hay vài nhà sưu tầm có cỡ mà được đông đảo người mê sách tìm đọc.

Tại các phố sách cũ nổi tiếng ở Sài Gòn bây giờ như Nguyễn Thị Minh Khai hay Nguyễn Thái Sơn, may mắn lắm mới tìm được vài cuốn sách xưa trước 1975 còn đọc được và không bị mất trang. Giá cũng chẳng dễ chịu chút nào, mà chủ quán cũng dành phần ưu tiên cho khách quen mà thôi. Một chủ quán phàn nàn rằng sách loại này không biết giờ đi đâu hết, chắc người ta đều giữ không bán, chứ khoảng năm 90 vẫn còn khá nhiều.

Tại Đà Nẵng, tôi thử dạo tìm ở các quầy sách cũ vỉa hè trên đường Ông Ích Khiêm nhưng không tìm nổi cuốn nào xuất bản trước 1975 tại miền Nam cả.

Bà Năm, chủ một quầy sách cũ, cho biết: “Giờ cũng chẳng ai cấm cản gì, có là đem ra bán công khai thôi nhưng mà không có, hiếm lắm. Thỉnh thoảng mới có người đem tới một cuốn gửi bán hộ, giá thì từ năm ba trăm đến cả triều đồng. Người hỏi mua nhiều lắm, từ già đến trẻ trẻ như cậu vậy đó, mà không có để bán!”.

Một bác già là khách quen của bà Năm nghe tôi tìm sách xưa, than tiếc: “Hồi sau 75, ai cũng sợ đem đốt sách hết. Mà không đốt thì người ta cũng thu và đốt thôi, gọi là chống văn hóa phẩm đồi trụy, mà đồi trụy chi hở trời, toàn sách văn chương, lịch sử, triết học lành mạnh cả. Lúc đó liều giấu đi một ít thì giờ đỡ tiếc, đỡ nhớ rồi!”

Vì sao đọc sách xưa?

Trong cuốn ‘Kỷ yếu Hoàng Sa’ ra mắt mới đây do Ủy ban nhân dân huyện đảo Hoàng Sa (Tp. Đà Nẵng) ấn hành trước 10 ngày kỷ niệm 38 năm Trung Quốc chiếm đóng Hoàng Sa (19/1/1974- 19/1/2012), có một bức ảnh bị chú thích sai. Đó là bức ảnh ông Đặng Công Ngữ nhận cuốn sách ‘Hoàng Sa lãnh thổ Việt Nam Cộng Hòa’ (xuất bản ở Sài Gòn tháng 3-1974) do ông Lữ Công Bảy trao tặng. Trong phần chú thích bức ảnh, tên cuốn sách được ‘biên tập’ thành “Hoàng Sa lãnh thổ chủ quyền Việt Nam”. Nhiều người chơi sách xưa vốn đã chuyền tay nhau bản scan cuốn sách này trước đó nên nhận ra ngay sai xót này.

Một thành viên diễn đàn Sachxua.net chia sẻ lý do tìm đọc sách xưa, có đưa ra một ví dụ và bình luận chua chát: “Trong một dịch phẩm của Nguyễn Hiến Lê ’Lá thư gửi người đàn bà không quen’ mới thấy xuất bản sau này, chẳng thấy ghi rõ là tái bản lần bao nhiêu mà đọc lời nói đầu còn thấy câu này mới sợ: "chúng tôi đã lược bỏ 4 bức thư số vì xét thấy không phù hợp với độc giả Việt Nam"(ông thánh nào có cái quyền đại diện ghê gớm thế!). Trong khi sách xưa nếu có tái bản đều chú rõ là lần bao nhiêu, có sự thay đổi gì, từ sách nào... Vậy mà người ta vẫn còn nhăm nhăm tìm bản đầu để đọc”.

Điều đó khuyến khích nhiều người tìm đọc tận mắt những tài liệu gốc, hay sờ tận tay những bản sách đã xuất bản từ trước cho dù không ít trong số đó đã dần dần được cấp phép tái bản. Ngoài ra còn nhiều lý do khác để nhiều người tìm đến sách xưa: sở thích sưu tầm cá nhân, muốn biết cách sử dụng ngôn ngữ, lời ăn tiếng nói, chính tả qua các thời kỳ…

Sách cũ và những điều mới mẻ

Bất chấp những ngăn trở, kiểm duyệt, hạn chế, thời Internet này người ta dễ dàng tìm đọc được các cuốn sách xưa nếu thực sự quan tâm. Các bạn trẻ mê sách, thông qua các diễn dàn trên mạng, có thể trao đổi, mua bán, đàm luận, giới thiệu sách cho nhau, trao đổi bản đã số hóa, hay cho mượn sách để photo… Những cuốn sách xưa, dù cũ mèm, đem lại cho họ nhiều kiến thức mới mẻ, lạ lẫm so với những gì đã được học trong nhà trường.

Tấn Hiển, nhân viên PR, một bạn trẻ mê sách tại Tp. HCM, khoe mới tậu được nguyên bộ 10 cuốn Tư tưởng của Viện đại học Vạn Hạnh ấn hành trước 1975. Thực ra cũng chỉ là bản photo nhưng được đóng bìa khá cẩn thận và đẹp, giá xấp xỉ 1 triệu đồng. Tấn Hiển cho biết nghe bạn bè giới thiệu bộ tạp chí nghiên cứu này lâu rồi nhưng chưa tìm đọc được. Một lần ghé cà phê sách, thấy có bộ, đọc thử một tập và bị cuốn hút hay nhưng nằn nì mãi họ vẫn không mượn photo. Thế là ức quá tìm mua cả bộ luôn. Anh chàng còn sở hữu cả lô sách cũ Bùi Giáng, Phạm Công Thiện, Bình Nguyên Lộc… Những cuốn sách ố sờn dược dành riêng một ngăn trang trọng nhất trên giá sách ứ hự của anh bạn trẻ.

“Nhiều quyển như ‘Nguồn gốc Mã Lai của người Việt’ hay ‘Lột trần Việt ngữ’ (Bình Nguyên Lộc) mình đã đọc bản số hóa trên mạng cả rồi những vẫn cứ thích có sách giấy, dù chỉ là một bản photo. Nghe có vẻ nghịch lý nhưng những cuốn sách cũ kỹ kia lại đem lại cho mình nhiều thứ mới mẻ hơn bao nhiêu cuốn sách mới cóng in đẹp đẽ bán đầy ở các hiệu sách bây giờ!”, Tấn Hiển chia sẻ.