Việt Nam chưa có công nghiệp điện mặt trời

23/02/2012 - 14:02 Võ Thái    

Được đánh giá là nước có nhiều tiềm năng để sản xuất điện mặt trời, mỗi mét vuông nắng trong ngày có thể sản xuất được 3,5-6kWh, các tỉnh phía Nam có thể sản xuất điện mặt trời quanh năm, thế nhưng Việt Nam lại không đưa ra được sản phẩm thương mại.

• Bình chọn (0)
• Ý kiến (0)
• Chia sẻ
• Bản in

Điện mặt trời vẫn chưa thật sự thuận lợi tại Việt Nam. (Võ Thái)

Bỏ lỡ cơ hội

Khu công nghệ cao TP.HCM đang mở cuộc thi thiết kế xe sử dụng điện mặt trời. Qua các bản thiết kế dự thi, những nhà quản lý tại đây hy vọng trong năm 2012 sẽ có được chiếc xe hoàn chỉnh để di chuyển trong nội bộ khu. Tất nhiên để các chiếc xe chạy được thì pin mặt trời, ắc quy trữ điện đều sử dụng của nước ngoài khi Việt Nam vẫn chưa có nhà máy sản xuất pin mặt trời quy mô công nghiệp.

Ngược lại thời gian, ngay từ những năm 90 thế kỷ trước, các nhà khoa học Việt Nam đã chế tạo thành công pin mặt trời (solar cells) trong phòng thí nghiệm với hiệu suất khoảng 12%. Hiệu suất này không đến nỗi tệ so với các phòng thí nghiệm hàng đầu thế giới lúc bấy giờ cũng chỉ khoảng 14%.

Đến năm 2000, tấm panel pin điện mặt trời (ĐMT) hoàn chỉnh đầu tiên được sản xuất trong nước. Tuy nhiên do thiếu chính sách, sự hỗ trợ cụ thể, nên đến nay Việt Nam vẫn chưa có được nhà máy sản xuất pin năng lượng mặt trời bằng công nghệ trong nước, nói chi đến ngành công nghiệp điện ĐMT.

Ông Trịnh Quang Dũng, Trưởng phòng công nghệ ĐMT (Solarlab), thuộc Viện Vật lý TP.HCM, người gắn bó với nghiên cứu điện ĐMT từ những ngày đầu tiếc rẻ: thời điểm đó nếu nhà nước nhạy bén chấp nhận hỗ trợ một khoản kinh phí kha khá, hay có một doanh nghiệp nào đó sẵn sàng bỏ ra khoảng 100 tỷ đồng thì mọi chuyện đã khác.

“Tôi tin lúc đó nếu lãnh đạo có cái nhìn đúng, quyết tâm thì bây giờ đã có được ngành công nghiệp ĐMT, chứ không phải xài của người ta như hiện nay”, ông Dũng nói.

Ông Dũng tâm sự: “Hồi đó những người như ông nghiên cứu chỉ chuyên nghiên cứu về ĐMT. Còn bây giờ nhà khoa học làm tùm lum chứ chẳng chuyên tâm cái chi cả. Như vậy khó mà ra hồn, đi tới cùng được”.

Dù hiện nay Việt Nam cũng đã có được nhà máy sản xuất tấm panel pin ĐMT, tuy nhiên, ông Dũng nhận xét: đây mới chỉ là đóng gói chứ không phải sản xuất. Họ chỉ đơn giản nhập linh kiện từ Đức, Đài Loan… về lắp ráp lại và đóng gói chứ chưa thể làm chủ công nghệ được.

Có điện mặt trời nhờ nước ngoài

Dù chưa sản xuất được panel thu ĐMT nhưng loại điện này lại được người dân đón nhận, sử dụng. Có điều đa phần để có ĐMT dùng trong sản xuất, sinh hoạt đều nhờ các tổ chức, cá nhân của nước ngoài tài trợ. Những năm 1990 của thế kỷ 20 khi điện lưới quốc gia chưa thể đi đến mọi “hang cùng ngõ hẻm” thì ĐMT là giải pháp khả thi.

Ông Nguyễn Ngọc, đang sinh sống tại huyện Chư Sê, tỉnh Gia Lai nhớ lại: do rẫy cà phê của ông ở xa khu dân cư nên không thể kéo điện lưới quốc gia, ông tính đến việc mua panel pin ĐMT về lắp đặt. Năm 2000, ông về tận TP.HCM để hỏi mua nhưng giá panel các công ty đưa ra quá cao gần cả 100 triệu đồng, khó mà sắm nổi. Qua một người quen giới thiệu, ông về Quảng Nam mua hệ thống ĐMT cho gia đình do chính phủ Thụy Điển tài trợ chỉ với hơn 2 triệu đồng.

Không chỉ tài trợ cho cá nhân, năm 2010, một phần bệnh viện đa khoa Tam Kỳ (tỉnh Quảng Nam) được lắp đặt hệ thống ĐMT có công suất 3kWp (kilowatt peak). Dự án do chính phủ Tây Ban Nha tài trợ 50% trong tổng số hơn 700 triệu đồng, số còn lại bệnh viện phải bỏ ra. Tuy nhiên, bệnh viện tiếp tục ‘than khó’, xin được đóng góp 200 triệu đồng. Thôi thì ‘thương cho trót’, số tiền kia nước ngoài đành ráng giúp.

Ông Trịnh Quang Dũng nói: “Lúc đó nước nào tài trợ thì chủ yếu sử dụng thiết bị của họ. Tuy nhiên phía Việt Nam cũng học được nhiều thứ qua các chương trình mang tính nhân đạo này”.

Việc tài trợ đó không chỉ xảy ra trong những năm Việt Nam còn khó khăn mà vẫn còn tiếp diễn cho đến bây giờ: hệ thống ĐMT nối lưới tại tòa nhà Bộ Công thương được Cộng hòa Liên bang Đức tài trợ; hệ thống ĐMT và diesel tại đảo Cù Lao Chàm (Quảng Nam) do chính phủ Thụy Điển tài trợ; hệ ĐMT tại đảo Hòn Chuối (Cà Mau) do RCEE và Abakus Solar AG lắp đặt trong khuôn khổ dự án Solar Campus…

Chưa quan tâm đúng mức

Một chuyên gia trong lĩnh vực sản xuất điện tại Tổng công ty điện lực miền Nam chia sẻ: để sản xuất ra 1kW điện bằng thủy điện mất khoảng 2.000 đô-la Mỹ, điện hạt nhân khoảng 3.000 đô-la Mỹ, nhiệt điệt cũng không thể rẻ hơn mấy, đó là chưa kể đến những tác hại đến môi trường, hiểm họa của các công trình thủy điện, hạt nhân có thể gây ra. Trong khi đó, nếu nhà nước quyết tâm đầu tư ĐMT thì chỉ nằm ở mức khoảng 3.000 đô-la Mỹ cho 1kW, ít gây ô nhiễm, lại rất an toàn.

Ngoài ra, cơ sở pháp lý để khuyến khích sử dụng ĐMT vẫn chưa thể hình thành. Trước đây người dân sắm ĐMT để dùng cho nhu cầu sinh hoạt tối thiểu. Giờ đây nhiều đơn vị, hộ gia đình sẵn sàng trang bị hệ thống ĐMT vài trăm triệu đến cả tỷ đồng.

Khổ nổi, “dân đã đi trước nhưng nhà nước vẫn không chịu theo sau”. ĐMT do người dân đầu tư dùng không hết vào ban ngày nên muốn đưa lên lưới điện quốc gia bán cho nhà nước vẫn không thể được. Vũ Thế Cường, Trưởng Ban kỹ thuật, Công ty điện lực TP.HCM, cho biết hiện nay vẫn chưa có cơ sở luật pháp cho việc người dân đưa điện lên lưới bán cho nhà nước.