Việc làm ở quê hương - cơ hội nào cho du học sinh Việt Nam?

01/07/2009 - 16:37 Doãn Thanh    

Du học sinh sau khi trở về có đủ đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động cấp cao tại quê nhà? Họ cần bổ sung thêm gì về kiến thức, về năng lực chuyên môn và khả năng tái hòa nhập với văn hóa/thị trường lao động trong nước?

• Bình chọn (0)
• Ý kiến (1)
• Chia sẻ
• Bản in

Buổi tư vấn nghề nghiệp của công ty VON (Nguồn ảnh: Doãn Thanh)

This element requires Adobe Flash Player 9.0.115 (or higher). We've detected that you don't have the player or your player is out of date. You can download & update your player at www.adobe.com.

Nguồn nhân lực giá trị cho thị trường lao động

“Học xong bạn tính ở hay về?” gần như là câu hỏi cửa miệng của các du học sinh. Câu trả lời cũng xoay quanh hai phương án “ở” hoặc “về”. Ở - quả là nhiều thứ để lo trên một đất nước xa lạ. Về - liệu có đỡ mối lo toan?

Khi các công ty nước ngoài đầu tư ngày một nhiều vào Việt Nam, các công ty nội địa phải chuyển mình tìm lợi thế cạnh tranh thì cũng là lúc các chuyên gia ‘săn đầu người’ hoạt động cật lực để tìm ra nguồn nhân lực trung và cao cấp nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường chung, trong đó, du học sinh được xem là một trong những nguồn nhân lực đáng chú ý.

Theo xu thế hiện nay, điều đáng chú trọng trong việc tuyển dụng các ứng viên mới ra trường là xem xét liệu ứng viên đó có phải là nhân tài đáng được đầu tư, huấn luyện để phát triển lâu dài hay không. Do vậy, với lợi thế là vốn ngoại ngữ đã được rèn luyện tại các nước bản xứ cùng sự năng động, tự tin đúc kết từ quá trình sống tự lập xa nhà, du học sinh sau khi về nước tương đối đáp ứng được các yêu cầu cơ bản và có ưu thế cạnh tranh nhất định trong thị trường lao động hiện tại.

‘Thợ săn’ chuyên nghiệp nói gì?

Theo đánh giá của chuyên viên ‘săn’ nhân sự cao cấp Nam Hương, Giám đốc dịch Vụ công ty VON, bên cạnh các lợi thế kể trên, du học sinh cũng có những điểm yếu trong tương quan so sánh với nguồn lao động trong nước.

Trước tiên, những sinh viên mới về nước, nhất là những bạn chưa có kinh nghiệm làm việc trước khi đi du học, thường có xu hướng nghĩ đến cái gì đó quá to tát khi xin việc. Các bạn thường nôn nóng được ứng dụng ngay vốn kiến thức đã được học ở nước ngoài vào những việc gây tiếng vang, tạo ấn tượng mà đôi khi thiếu xem trọng những công việc nhỏ mà qua đó có thể giúp các bạn thêm hiểu văn hóa công ty, bạn đồng nghiệp…v.v. là những yếu tố giúp các bạn phát triển bền vững, chuẩn bị nền tảng chắc chắn cho sự thành công sau này.

Bên cạnh đó, mức lương du học sinh đòi hỏi ở nhà tuyển dụng thường quá cao so với mặt bằng chung. Trên thực tế, ngay cả ở các tập đoàn đa quốc gia đang đầu tư vào Việt Nam, 1.000-1.500 đô Mỹ là mức lương thường dành cho các nhà quản lý cấp trung, kinh nghiệm quản lý ít nhất ba năm trở lên. Điều này khá nhạy cảm bởi tâm lý các sinh viên sau khi du học thường mong muốn tìm ngay được việc có lương cao để bù đắp khoản tiền lớn mà các bạn đã đầu tư cho việc học. Chính cách suy nghĩ này làm giới hạn cơ hội của du học sinh và khiến các bạn ít nhiều bị sốc khi đi xin việc. Tuy nhiên, cũng cần xác định lại rằng chi phí cuộc sống ở Việt Nam thấp hơn hẳn mức chi phí ở các nước phát triển và độ chênh lệch về mức thuế giữa các quốc gia cũng khá rõ nét. Chẳng hạn như Úc được xem là một trong những quốc gia có mức thuế thu nhập cá nhân cao nhất trên thế giới.

Về năng lực cá nhân, thực tế cho thấy trong quá trình du học, những sinh viên nào ngại tiếp xúc, chỉ giới hạn các mối quan hệ của mình trong cộng đồng người Việt thì khả năng phát âm, phản xạ ngoại ngữ nhiều khi không bằng các sinh viên tuy học trong nước nhưng thường xuyên tiếp xúc với người nước ngoài như dẫn khách đi tham quan, du lịch hay phiên dịch hội thảo, tham dự chuyên đề quốc tế. Vô hình trung, tuy được đi học nước ngoài nhưng không phải du học sinh nào cũng biết cách tận dụng quỹ thời gian và cơ hội để tự rèn luyện mình một cách tốt nhất.

Cơ hội làm việc tại quê nhà

Đánh giá về cơ hội việc làm cho du học sinh trong tình hình suy thoái tài chính hiện nay, Hương cho biết: “Nhu cầu tuyển dụng năm nay đúng là không nhiều như năm ngoái nhưng không phải là không có cơ hội nào cho du học sinh. Hiện các nhà tuyển dụng trở nên gắt gao hơn, đòi hỏi ứng viên phải có nhiều tố chất, tiềm năng hơn để đào tạo về lâu về dài chứ không tuyển dụng đại trà như các năm trước. Chính vì vậy, tình hình hiện tại lại là điều kiện thuận lợi cho các du học sinh xin vào làm việc ở các công ty lớn.”

Bên cạnh tiêu chuẩn về mức lương, môi trường làm việc chuyên nghiệp là một trong những yếu tố mà bất cứ người lao động nào cũng quan tâm. Tuy nhiên, cách định nghĩa ‘chuyên nghiệp’ của mỗi người lại hoàn toàn khác nhau. Dựa trên phong cách làm việc và sở thích cá nhân, người thì thích môi trường năng động, tự chủ, tự quyết theo kiểu phương Tây, người lại thích sự quy củ nền nếp, có thứ tự, luật lệ rõ ràng, nghiêm túc như các công ty của Nhật Bản, Hàn Quốc. Vì vậy, trước tiên ứng viên phải xác định trước cho mình thế nào là chuyên nghiệp.

Các chuyên gia nhân sự đưa ra tiêu chuẩn xem xét tính chuyên nghiệp của các công ty dựa trên ba yếu tố chính. Thứ nhất là sự phân công, phân nhiệm các vị trí rõ ràng, hợp lý. Thứ hai, công ty có chế độ đánh giá định kỳ quá trình làm việc của nhân viên, có mạng lưới báo cáo và đánh giá thành tích cụ thể, nhân viên biết rõ mình cần báo cáo cho ai và ai sẽ là người trực tiếp đánh giá quá trình làm việc của mình. Thứ ba là chính sách đào tạo của công ty.

Thường có hai loại: đào tạo trên công việc mỗi ngày (on the job training) và nhân viên được gửi đi các khóa đào tạo bên ngoài hoặc trong công ty (official training). Hương khẳng định: “Không phải chỉ có công ty nước ngoài hay các tập đoàn đa quốc gia mới có môi trường làm việc chuyên nghiệp. Hiện nay, các công ty Việt Nam cũng đang rất cải tiến quy trình làm việc của mình, thậm chí có một số công ty có chế độ đào tạo, đánh giá nhân viên sau sáu tháng đến một năm và chế độ phát triển nhân viên rất tốt.”

Chủ động để thắng thế

Theo các chuyên gia nhân sự, điều quan trọng đầu tiên là du học sinh cần xác định mình muốn phát triển cụ thể trong lĩnh vực nào. Những sinh viên học hẳn chuyên ngành về tài chính, kế toán hoặc kỹ thuật, công nghệ phần mềm…v.v thường có việc nhanh hơn những bạn học chung chung về quản trị kinh doanh. Nhà tuyển dụng thường có các công cụ đánh giá rất nhanh những công việc có tính ứng dụng cụ thể để đo lường khả năng thực tế của ứng viên. Vì vậy, để tiết kiệm thời gian cho bản thân và gây ấn tượng tốt với nhà tuyển dụng, du học sinh cần nghiên cứu trước trang web của các công ty thuộc lĩnh vực mà mình quan tâm, tìm hiểu trước các loại công việc và chức năng của từng vị trí cụ thể. Những thông tin này thực sự hữu dụng, giúp ứng viên hình dung trước trách nhiệm cụ thể của mình để xem xét sự phù hợp trước khi nộp đơn.

Trong quá trình làm việc, sự năng động, tự tin vừa là điểm mạnh nhưng đôi khi cũng mang lại rắc rối nếu văn hóa châu Á của công ty chưa thích ứng kịp với sự thể hiện cái tôi mọi lúc mọi nơi như phong cách các bạn đã quen khi học ở phương Tây. Kiên nhẫn lắng nghe, sẵn lòng học hỏi và quyết tâm đến cùng những gì bạn đang theo đuổi là lời khuyên chân thành từ các chuyên gia nhân sự.