Cựu Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kì McNamara qua đời

07/07/2009 - 17:37 RAVS    
Nguồn US architect of Vietnam War, McNamara, dies

Cựu Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kì, kiến trúc sư trưởng của Chiến tranh Việt Nam vừa qua đời ở tuổi 93. Ông sẽ được nhắc tới chủ yếu với vai trò then chốt trong việc Hoa Kì can thiệp vào Chiến tranh Việt Nam.

• Bình chọn (0)
• Ý kiến (0)
• Chia sẻ
• Bản in

Cựu Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ McNamara (nguồn ảnh: Reuters)

Một con người với những đánh giá trái chiều

Cựu Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kì, kiến trúc sư trưởng của Chiến tranh Việt Nam vừa qua đời ở tuổi 93. Ông sẽ được nhắc tới chủ yếu với vai trò then chốt trong việc Hoa Kì can thiệp vào Chiến tranh Việt Nam khi ông là Bộ trưởng Quốc phòng từ năm 1961 tới 1968 dưới thời Tổng thống Kennedy và Johnson. Đây cũng là quãng thời gian khiến ông về sau chịu nhiều đánh giá và bình luận nhất. Sau khi thôi giữ chức Bộ trưởng Quốc phòng, McNamara đã có một sự nghiệp thành công trong ngành công nghiệp và tài chính quốc tế, dù vậy, trong những gì ông để lại, Việt Nam vẫn là cái tên khiến ông nhức nhối.

Ông Jonathan Pollock, giáo sư giảng dạy phân ngành Châu Á – Thái Bình Dương tại Học viện Hải quân Newport, Rhode Island nhận xét về vai trò của McNamara trong Chiến tranh Việt Nam.

“Ở một chừng mực nào đó, ông ta đúng là đã đóng một vai trò quyết định. Tuy nhiên mặt khác, ông ấy có lỗi khi không thành thật ngay cả lúc làm Bộ trưởng Quốc phòng lẫn sau này. Khi Chiến tranh Việt Nam diễn ra, ông ấy khẳng định có giải pháp để chiến thắng. Vậy mà về sau, ông lại nói trong hồi kí rằng ông luôn nghi ngờ về điều đó. McNamara chưa bao giờ cho người khác biết, kể cả Tổng thống Johnson và các quan chức hàng đầu trong chính phủ Hoa Kì khi đó biết là ông nghi ngờ việc Hoa Kỳ sẽ chiến thắng. Do đó, khi giờ đây ông đã qua đời, những gì ông để lại quả là hết sức phức tạp”.

Những học giả hiện thời chỉ quan tâm tới quãng thời gian McNamara làm Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kì, tuy nhiên sau khi bị sức ép từ Tổng thống Johnson và rời nhiệm sở năm 1968, McNamara đã phê phán quyết định ném bom miền Bắc Việt Nam. Về sau, chính ông đã cố gắng giải thích vai trò của Hoa Kì trong cuộc chiến và xin lỗi về những sai lầm của mình. Theo giáo sư Pollock, những quyết định của McNamara trong khi ông còn làm Bộ trưởng Quốc phòng đã ảnh hưởng sâu sắc tới các thế hệ quan chức Hoa Kì sau này.

Ông nói: “Tôi nghĩ, trong vai trò Bộ trưởng Quốc phòng, ông Mc Namara bị giới học giả đánh giá rất tiêu cực. Ông ấy cũng là con người vừa có sự thông minh xuất chúng lẫn thói kiêu căng tự phụ, tuy nhiên những thứ này không giúp ích cho ông nhiều. Tôi cho rằng việc cố gắng tiếp tục những bàn cãi không dứt về việc đánh giá cuộc chiến thông qua những con số định lượng, hay việc có thể giành chiến thắng bằng không quân chứ không cần đưa quân tham chiến chỉ làm hại tới Hoa Kì. Nó cũng ảnh hưởng sâu sắc tới những thế hệ quan chức chính phủ sau này của Mỹ thời kì ‘hậu chiến tranh Việt Nam’, bao gồm cả những người như cựu ngoại trưởng Colin Powell, người từng chỉ là một anh lính quèn trong suốt cuộc chiến ở Việt Nam. Sự ảnh hưởng này là một phần hậu quả do những chính sách mà McNamara theo đuổi”.

Nhận xét về con người McNamara và những đánh giá về ông, giáo sư Pullock cho rằng những quyết sách của ông trong suốt Chiến tranh Việt Nam đã tạo ảnh hưởng tới sự phát triển và văn hóa của bộ máy quân sự Hoa Kì. Ông cho biết thêm:

“Tôi cho rằng những đánh giá về McNamara vẫn chưa kết thúc. Nó không đơn giản chỉ là việc một mình ông ấy đứng ra nhận trách nhiệm về cuộc chiến. Hàng loạt những quan chức cao cấp khác cũng phải tham gia vào trách nhiệm này. Những đánh giá về ông ấy phải được nhìn ở khía cạnh những quyết sách ông ấy vạch ra đã bị thực thi chậm trễ khiến chúng bị thay đổi rất nhiều”.

“Sự thật là McNamara đã cố gắng chuộc lại những trách nhiệm của mình qua những hoạt động vì cộng đồng sau khi ông thôi không làm Bộ trưởng Quốc phòng. Tôi không phủ nhận điều này. Tuy nhiên tôi nghĩ quá khứ này của ông là một điều đen tối. Điều này hợp nhất với chính con người ông, với những đánh giá về việc những quyết sách ông đưa ra khôn ngoan tới đâu trong khi ông bỏ qua những ý kiến của các tướng lĩnh quân đội khác.

Trước câu hỏi về vấn đề liệu McNamara đã hành động đúng như những gì trái tim mách bảo và những hành động đó là những điều đúng đắn phục vụ tổ quốc, giáo sư Pollock cho biết suốt quãng thời gian về sau, McNamara đã bị dày vò sâu sắc và đã cố gắng thể hiện điều này nhưng phần nào thất bại.

“Ông ấy phải là người trả lời những vấn đề thuộc về lương tâm của mình. Ông ấy đã bị dày vò sâu sắc về những quyết định đưa ra và bởi ông ấy không thành thực và sẵn sàng trước tình hình ở thời điểm đó. Ông cũng bị dày vò việc nước Mỹ phải trả một cái giá khủng khiếp cho quãng thời gian ông ấy làm Bộ trưởng Quốc phòng. Tôi nghĩ ông đã cố gắng thể hiện tất cả những điều đó, tuy nhiên sự thể hiện này theo tôi là chưa đầy đủ. Dù thế, tất cả những điều này giờ đây cũng đã theo ông tới một thế giới khác"