Học giả Việt ở Australia phản đối ‘đường lưỡi bò’ trên tạp chí Science

16/12/2011 - 10:32 Anh Đức    

Tạp chí Science vừa đăng tải bức thư của nhóm học giả Việt Nam phản đối một bài báo của học giả Trung Quốc có đính kèm bản đồ ‘đường lưỡi bò’. Người soạn bức thư và cũng đứng đầu danh sách ký tên là Phó giáo sư Phạm Quang Tuấn, thuộc Đại học New South Wales.

• Bình chọn (0)
• Ý kiến (0)
• Chia sẻ
• Bản in

PGS Phạm Quang Tuấn trong một buổi trao đổi khoa học với nhóm VASPA ở Sydney về Hoàng Sa - Trường Sa. (Anh Đức)

“Tiếng nói chính thức được ghi nhận”

Ngày 8/12, bức thư, thực ra cần phải gọi là bài phản hồi, do PGS Phạm Quang Tuấn cùng 10 người khác ở trong và ngoài nước đứng tên, đã được đăng trên mạng chính thức của tạp chí Science, liền kề với đường link bài viết của tác giả Trung Quốc.

Bài phản hồi dài hơn 300 chữ, với nhiều trích dẫn tư liệu và lập luận chặt chẽ, theo đúng chuẩn mực khoa học.

Với tiêu đề “Mối quan ngại về Biển Đông” (nguyên văn tiếng Anh ‘Concern over South China Sea) tác giả kết luận: “Không quốc gia nào công nhận đường ranh giới chữ U của Trung Quốc ở Biển Đông. Indonesia và Philippines đã bày tỏ quan ngại chính thức. Thượng viện Mỹ cũng thông qua nghị quyết lên án hành động của Trung Quốc. Không thể biện minh cho việc chèn tấm bản đồ còn đang tranh cãi, và về mặt luật pháp quốc tế là mang tính phi pháp, trong một bài báo học thuật. Hy vọng rằng sự hiện diện của tấm bản đồ đó không phải do áp lực chính trị.”

PGS Phạm Quang Tuấn cho biết, mặc dù “không hoàn toàn hài lòng” vì bức thư chỉ được đăng ở dạng điện tử nhưng ông “rất mừng vì một tiếng nói của phía Việt Nam đã được chính thức ghi nhận.”

Nhìn lại sự việc Nature và Science

Như tin đã đưa, gần đây hai tạp chí khoa học hàng đầu là Nature và Science đã đăng một số bài viết của học giả Trung Quốc trong đó có kèm bản đồ ‘đường lưỡi bò’ khẳng định chủ quyền Trung Quốc đối với phần lớn Biển Đông. Cụ thể, tháng 9/2010, Nature đăng bài ‘Tác động của biến đổi khí hậu tới nguồn nước và nông nghiệp ở Trung Quốc’; tháng 7/2011, Sciene đăng bài ‘Lịch sử nhân khẩu Trung Quốc và những thách thức trong tương lai’. Cả hai bài viết đều không liên quan tới vấn đề tranh luận về chủ quyền.

Nhiều học giả Việt Nam trong và ngoài nước đã gửi thư lên tiếng phản đối hành động được cho là “núp bóng khoa học để mưu đồ chính trị”.
Đáp lại phản ứng này, ngày 20/10/2011, Nature cho đăng liền hai bài viết của phóng viên David Cyranoski vạch trần âm mưu hợp lí hóa bản đồ ‘đường lưỡi bò’ bằng con đường khoa học chính thống.

Trước đó, ngày 30/9/2011, Science đăng thư của ban biên tập, đại ý nói bản đồ ‘đường lưỡi bò’ đăng kèm trong bài viết không phản ánh quan điểm của tạp chí này về vấn đề chủ quyền. Đồng thời, Science từ chối đăng thư phản đối của các học giả Việt Nam và đương nhiên không làm nhiều người hài lòng.

Kiên trì tới cùng

Ông Phạm Quang Tuấn kể: “Một đồng nghiệp Việt từ Mỹ thông báo cho tôi về bài trên Science của học giả Tàu*, tôi thấy có thể phản ứng theo một trong hai cách: một là, viết thư có tính cách bình luận khoa học để đăng trên Science, và hai là, viết thư có tính cách phản đối. Tôi chọn giải pháp thứ nhất vì tôi nghĩ rằng phản ứng của phía Việt Nam cần được ghi nhận một cách chính thức trên tạp chí khoa học, để sau này Tàu không thể viện cớ rằng họ viết bài mà không ai phản đối.”

Ngày 25/10, biên tập viên, Tiến sỹ Jennifer Sills, của Science đã trả lời rằng tạp chí này đã đăng thư của ban biên tập và thể hiện rõ quan điểm của Science. Ông Tuấn ngay lập tức phản hồi, nói rõ: “Chúng tôi không hề đặt nghi vấn tấm bản đồ đó có phản ánh quan điểm của Science hay không. Do đó, Thư của ban biên tập đã nhằm vào một vấn đề hoàn toàn khác.”

Cũng trong email gửi Tiến sỹ Sills, ông Tuấn giải thích: “Vấn đề chúng tôi đặt ra ở đây là tính khoa học đúng đắn và tính hợp pháp của những tư liệu đính kèm bài viết công bố trên Science. Theo đó, bức thư của chúng tôi cần phải được xử lý theo quy trình xuất bản phù hợp, tức là nó phải được chuyển đến tác giả bài viết kia như một luận chứng bác bỏ. Và việc ban biên tập quyết định đăng tải bức thư là dựa trên nội dung khoa học của nó.”

Ngày 2/11, sau một tuần không thấy hồi âm, ông Tuấn tiếp tục viết email thúc giục biên tập Science trả lời. Sau đó một ngày, phía tạp chí đã thông báo với ông quyết định đăng bài viết phản hồi trên phiên bản điện tử của tạp chí.

Trong những trao đổi tiếp theo, ông Tuấn yêu cầu được đăng bài trên bản in của Science, nhưng đòi hỏi này không được chấp thuận.

Trả lời câu hỏi về những việc cần làm sắp tới, ông Phạm Quang Tuấn cho rằng, Việt Nam cần khuyến khích và hỗ trợ nghiên cứu về Biển Đông, Hoàng Sa - Trường Sa nhiều hơn, để có nhiều bài đăng trên các báo khoa học quốc tế. Theo ông Tuấn, điều bất lợi cho Việt Nam là Trung Quốc công bố nhiều công trình nghiên cứu, thậm chí có nhiều học giả Trung Quốc trong những ban biên tập của các tạp chí hàn lâm về biển.

Ông Tuấn nói thêm: “Tôi đoán, họ (các học giả Trung Quốc) sẽ vẫn tiếp tục kèm ‘chữ U’ vào bản đồ, và một số bài vẫn sẽ tiếp tục lọt qua lưới, và chúng ta sẽ phải tiếp tục canh chừng và phản ứng.”

* Trong toàn bộ phần trả lời phỏng vấn, ông Phạm Quang Tuấn đều dùng chữ ‘Tàu’ để chỉ Trung Quốc. Ông nói: “Tôi không bao giờ gọi China là "Trung Quốc", cũng như người Tây phương không bao giờ gọi China là "Middle" (ở giữa) hay "Central" (trung tâm). Họ muốn tự xưng là "Trung" Quốc thì mặc họ.”