Obama: Từ bom tới hoa tươi

02/07/2009 - 05:44 RAVS    
Nguồn From bombs to bouquets: Obama's foreign policy challenges

Bắc Triều Tiên với những tham vọng hạt nhân có lẽ đã đánh dấu giai đoạn kết thúc của ‘kỳ trăng mật’ trong chính sách đối ngoại của Barack Obama.

• Bình chọn (0)
• Ý kiến (0)
• Chia sẻ
• Bản in

Tuy phải đối mặt với bối cảnh thế giới hết sức khó khăn nhưng Tổng thống Mỹ Barack Obama vẫn đầy thiện chí (Nguồn ảnh: RAV)

Bắc Triều Tiên với những tham vọng hạt nhân có lẽ đã đánh dấu giai đoạn kết thúc của ‘kỳ trăng mật’ trong chính sách đối ngoại của Barack Obama.

Tổng thống Mỹ Obama tuyên bố Mỹ đã sẵn sàng đối phó với mọi bất trắc từ phía Bắc Triều Tiên. Tuy nhiên, ông Obama sẽ còn phải đối mặt với rất nhiều vấn đề khó khăn khác chứ không chỉ riêng một Bắc Triều Tiên ‘xảo trá’, được trang bị vũ khí hạt nhân và bất bình ổn về chính trị.

Tiến sĩ Michael Fullilove - quan sát viên người Úc nhận xét, sau năm tháng nhậm chức tổng thống, Obama đã phải đối mặt với chính sách ngoại giao hết sức phức tạp. Chính sách này đã gây ra sự giằng xé giữa chủ nghĩa thực dụng và chủ nghĩa tự do trong con người của Obama.

Tiến sĩ Michael Fullilove là Giám đốc phụ trách các vấn đề toàn cầu thuộc Học viện Chính sách Quốc tế Lowy tại Sydney, đồng thời là học giả nghiên cứu về chính sách đối ngoại tại Học viện Brookings, Washington.

Phóng viên Linda Mottram của Đài Úc Châu đã có buổi nói chuyện với Tiến sĩ Michael Fullilove.

FULLILOVE: “ Tôi nghĩ thời kỳ ‘trăng mật’ của Obama vẫn tiếp tục và ai cũng có thể nhận thấy điều này qua việc ông được tiếp đón nồng hậu tại Cairo, Ai Cập. Lần cuối cùng Cựu tổng thống Bush đến Trung Đông, ông ta bị ném giầy. Lần đầu tiên Obama đến Trung Đông, ông được chào đón với hoa tươi. Vì vậy tôi cho rằng chiến dịch gây cảm tình vẫn tiếp diễn và cả thế giới vẫn đang quan tâm tới Obama. Có lẽ Obama đã giành được uy tín từ đó. Thế giới đang gặp nhiều khó khăn hơn và Obama đang phải đối mặt với những thách thức về mặt chính sách do kinh tế suy giảm, trái đất đang ấm lên và các chương trình hạt nhân ở Iran và Bắc Triều Tiên, nơi các cuộc khủng hoảng nối tiếp nhau. Tóm lại, Obama phải đối mặt với bối cảnh hết sức khó khăn. Tuy nhiên, tôi tin rằng Obama vẫn đầy thiện chí.”

MOTTRAM: Chúng ta hãy điểm lại một số vấn đề khó khăn trên. Như ông nói, với Bắc Triều Tiên, mặc dù Obama đã giang rộng cánh tay hữu nghị nhưng mối quan hệ giữa hai nước vẫn căng thẳng hơn từ cả hai phía. Đối với Iran, Obama có vẻ như không biết phản ứng ra sao trước kết quả bầu cử gây nhiều tranh cãi. Với Trung Đông, bài phát biểu ở Cairo được đón nhận với hoa tươi, như ông cho biết. Tuy nhiên chính sách ngoại giao phức tạp của Hoa Kỳ và tình hình quốc tế đã có gì thay đổi hay chưa? Vậy Obama có cho thấy dấu hiệu chứng tỏ khả năng giải quyết tất cả những vấn đề này không?

FULLILOVE: “Obama chưa nhúng chân xuống nước, tức là chưa vào cuộc. Tổng thống mới đến làm việc ở Phòng Bầu dục khoảng bốn, năm tháng nay. Tôi cho rằng ông thể hiện quyết tâm muốn giải quyết những vấn đề này, ví dụ vấn đề người Palestin và Israel, vốn được ưu tiên ngay từ ngày đầu, trái ngược với cựu tổng thống Bush. Tôi cho rằng Obama vẫn còn nhiều lúng túng trong việc sử dụng các công cụ đòn bẩy và gây áp lực với các nước khác. Cho đến nay, Obama khá nhanh nhạy trong việc dàn xếp một số vấn đề trong nước cũng như quốc tế. Obama đã đề ra chiến lược mở rộng quan hệ với các nước như Iran và Bắc Triều Tiên nhưng tất nhiên chính quyền Bình Nhưỡng và Teheran không quan tâm đến dòng dõi ngoại lai của Obama cũng như những bài nói chuyện hoa mỹ hay con chó giống Bồ Đào Nha của ông. Quan hệ quốc tế không có chỗ cho tình cảm cá nhân, do vậy tôi nghĩ bước tiếp theo là xem Obama hành động ra sao trong việc gây áp lực cũng như đặt các nước đó vào những tình huống đầy khó khăn. Tôi cho rằng các cựu ứng cử viên tổng thống là Hillary Clinton và John MacCain đã biết rõ tính cứng rắn và khả năng sử dụng đòn bẩy của Obama. Tuy nhiên, còn phải chờ xem khả năng này của ông trên chính trường quốc tế.”

MOTTRAM: Các nhà phê bình đã kịch liệt chỉ trích ông Obama. Nhiều người trong số này là đảng viên Đảng Cộng Hòa. Thế nhưng liệu có phải chỉ có phe Cộng Hòa chỉ trích ông hay không hay còn có những người thường xuyên chỉ trích mỗi khi có sự thay đổi chính quyền?

FULLILOVE: “Không phải chỉ có Đảng Cộng hòa chỉ trích Obama. Tôi nghĩ rằng sự chỉ trích từ phía cánh hữu ở Mỹ cho thấy ở một khía cạnh nào đó, Obama đang thành công. Đôi khi, thước đo thành công tốt nhất là khi kẻ thù bị bối rối và chia rẽ. Ở Mỹ, một nửa phe cánh hữu chỉ trích Obama vì ông có lập trường và quan điểm trái ngược với cựu Tổng thống Bush. Họ chỉ trích Obama là thiếu nghị lực, nhẫn tâm và yếu đuối khi đi khắp thế giới xin lỗi cho nước Mỹ. Đại diện cho quan điểm của những người này là Charles Krauthammer trên Washington Post.

Tuy nhiên, một nửa phe cánh hữu khác lại chỉ trích Obama vì quan điểm quá giống với ông Bush. Wall Street Journal và các nhà bình luận chủ trương bảo thủ cho rằng, trên thực tế chính sách của Obama về nhiều vấn đề như vấn đề Bắc Triều Tiên không khác mấy so với chính sách của cựu tổng thống Bush. Vì vậy, tại sao mọi người lại quá tốt với Obama?

Tôi đã suy nghĩ về điều này khi thấy cựu Phó Tổng thống Dick Cheney dưới thời ông Bush tranh luận đòi hỏi một chính phủ minh bạch hơn trong việc thẩm vấn tù nhân. Tôi cũng nghĩ về vấn đề này khi tôi thấy Dick Cheney ủng hộ nhiều cho vấn đề tự do thông tin. Khi xem xét những vấn đề trên, tôi thấy Obama đã ‘đi guốc trong bụng’ phe Cộng Hòa.”

MOTTRAM: Có lẽ vậy. Tuy nhiên, Obama vẫn có rất nhiều khó khăn phía trước cần phải giải quyết trong thời gian rất ngắn. Ông nghĩ gì về vấn đề này? Ý tôi là ông ấy là người có khả năng thích ứng trong mọi hoàn cảnh. Đánh giá này có công bằng không?

FULLILOVE: “ Đúng, Obama có khả năng đó. Tôi cho rằng kỹ năng chính trị tuyệt vời của Obama là có thể che giấu những dự định của mình. Ví dụ, trong đối nội, khi tuyên bố về vấn đề nghiên cứu tế bào gốc, Obama đã trình bày như thể là đó không phải là việc cốt lõi mà là nhiệm vụ ông đang phải vất vả giải quyết. Thậm chí cách trình bày của ông cũng có thể khiến cho người nghe nghĩ rằng ông thuộc phe trung dung trong khi thực ra ông có quan điểm của phe tả. Trong chính sách đối ngoại, Obama có sự giằng xé giữa một bên là chủ nghĩa thực dụng và một bên là chủ nghĩa tự do. Tôi nghĩ, một mặt, Obama khá tàn nhẫn. Cá nhân tôi cho rằng Obama đang sẵn sàng thay đổi các cam kết mà ông từng đưa ra trong cuộc vận động tranh cử tổng thống trước đây cho phù hợp với lời khuyên của các tư lệnh chiến trường. Obama không thể từ một Thượng nghị sĩ Bang Illinois trở thành ông chủ phòng Bầu Dục tại Nhà Trắng nếu ông ta không có khả năng bẩm sinh để theo đuổi và thực hiện các kế hoạch đem lại thành công. Ông cũng không thể trở thành Tổng thống Mỹ nếu như thiếu tàn nhẫn để loại bỏ các chương trình hoặc kế hoạch không hiệu quả.

Tuy nhiên, mặt khác, Obama là một người theo đuổi chủ nghĩa tự do. Có thể thấy được điều này qua các tuyên bố của ông về vấn đề thay đổi khí hậu. Ông cho rằng con người cần phải hành động trong vấn đề thay đổi khí hậu vì đây là một thách thức lớn về đạo đức. Ngoài ra, quan điểm này cũng được thể hiện qua bài phát biểu tại Praha , trong đó ông nêu viễn cảnh về một thế giới không có vũ khí nguyên tử , hoặc những lời tuyên bố của ông về vấn đề tra tấn hay là những quyết định liên quan tới chuyện giam giữ tù nhân tại Guantanamo. Đây là những vấn đề rất khó khăn khi phải phát biểu. Tổng thống Bush có lẽ không bao giờ đưa ra những quyết định như ông Obama đã làm. Đó là những quyết định về chính sách ngoại giao dựa trên chủ nghĩa tự do. Vì vậy, làm thế nào để duy trì sự tồn tại có tính xung khắc giữa chủ nghĩa thực dụng và chủ nghĩa tự do trong chính sách ngoại giao của Hoa Kỳ là điều mọi người muốn theo dõi.