Vụ tai tiếng tham nhũng ở Đông Timor

01/07/2009 - 06:39 RAVS    

“Thủ tướng phải biết rõ là ông đã trao hợp đồng rất béo bở cho con gái ông. Đây là điều không thể chấp nhận được và là điều rất bất thường trong bất kỳ chế độ dân chủ nào”.

• Bình chọn (0)
• Ý kiến (0)
• Chia sẻ
• Bản in

Thủ tướng Xanana Gusmao hiện đang vướng mắc vào một vụ tai tiếng tham nhũng mới (Nguồn ảnh: Reuters)

Anh hùng đất nước

Ông Xanana Gusmao, người đem lại độc lập cho Đông Timor, hiện đang vướng mắc vào một vụ tai tiếng tham nhũng mới.

Trước đó Thủ tướng Gusmao đã phê chuẩn hợp đồng trị giá nhiều triệu đô la cho công ty Prima Food trong đó con gái của ông là một cổ đông chính.

Cuộc điều tra do Đài Úc Châu thực hiện cho thấy hồi năm ngoái Prima Food đã ký được hợp đồng với chính phủ để cung cấp số gạo trị giá lên tới 3,5 triệu đô la Mỹ.

Phóng viên Steve Holland của Đài Úc Châu cho biết trong danh sách đăng ký kinh doanh năm 2008 tại Đông Timor, bà Zenilda Gusmao, con gái Thủ tướng Xanana Gusmao, được liệt kê là cổ đông của công ty Prima Food.

Luật mua bán của Đông Timor cấm các ‘nhân viên của chính quyền’, chính trị gia và viên chức nhà nước kí hợp đồng của chính phủ với các doanh nghiệp nào có quan hệ với người thân trong gia đình họ.

Ông Arsenio Bano, Phó Lãnh tụ đảng đối lập Fretilin cáo buộc việc chính phủ trao hợp đồng cho một công ty có liên hệ với con gái Thủ tướng Gusmao là ví dụ trắng trợn cho thấy tình trạng tham nhũng trong Văn phòng Chính phủ. Ông kêu gọi ông Gusmao từ chức. Vẫn theo lời ông Bano, ông Gusmao chẳng có lý do nào để biện minh cho các hành động của ông.

Ông Bano nói: “Những sự việc này cho thấy rất rõ đã có sự thông đồng của một số người có quyền lực hoặc ảnh hưởng đã ưu đãi bà con thân thuộc của mình và tình trạng tham nhũng. Làm thế nào mà Thủ tướng Đông Timor lại có thể ký hợp đồng trị giá nhiều triệu đô la cho một công ty trong đó con gái của ông lại cũng là một cổ đông?

Phóng viên không tiếp xúc được với Thủ tướng Xanana Gusmao để xin ông bình luận về vụ việc. Con gái ông, bà Zenilda Gusmao, cũng từ chối phát biểu về vấn đề này. Tuy nhiên, bà Melissa Stephens, phát ngôn viên chính phủ, xác nhận với Đài Úc Châu rằng bà Zenilda Gusmao là một cổ đông của công ty Prima Food. Bà Stephens ra thông báo cho biết “Chính phủ luôn luôn minh bạch trong vấn đề hợp đồng. Ngoài ra chính phủ cũng hoạt động rất tích cực để tạo môi trường công bình và hợp lý cho khu vực tư nhân”.

Tuy nhiên ông Arsenio Bano tuyên bố kể từ tháng 12 năm ngoái tới nay, ông vẫn thường xuyên tiếp xúc với chính phủ để tìm biết thông tin về các công ty có liên hệ với họ hàng của các vị bộ trưởng, thế nhưng chính phủ không chịu cung cấp những thông tin này.

Bộ trưởng cũng dính líu?

Đài Úc Châu cũng xác nhận rằng vợ của một vị bộ trưởng cao cấp khác cũng được hưởng lợi nhờ giành được hợp đồng của chính phủ.

Bà Kathleen Goncalves, vợ Bộ trưởng Phát triển Kinh tế Đông Timor Joao Goncalves, có liên hệ với ít nhất ba công ty từng được Thủ tướng Gusmao trao cho hợp đồng trị giá nhiều triệu đô la. Ba công ty đó là Tres Amigos, United Foods Lda và Belun Feto Lda. Hai công ty sau đều được đăng ký dưới tên tiếng Hoa của bà Kathleen Goncalves là Fon Ha Tchong. Hồi năm ngoái, những công ty vừa nêu được chính phủ trao các hợp đồng trị giá tổng cộng hơn 11 triệu đô la Mỹ. Bà Kathleen từ chối lời mời phỏng vấn của Đài Úc Châu. Tuy nhiên, phát ngôn viên chính phủ Melissa Stephens ra thông báo bênh vực cho bà Goncalves. Thông báo viết: “Bà Kathleen Goncalves hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh tại Đông Timor từ năm 1999. Bà chuyên nhập khẩu gạo và là người bán hàng nhận được sự phê chuẩn chính thức của các chính phủ trước đây, trong đó có chính phủ Fretilin và chính phủ Gusmao”.

Trong khi đó, Bộ trưởng Joao Goncalves, chồng bà Kathleen, tuyên bố ông không biết về tên các công ty của vợ cũng như không biết công ty nào đã giành được các hợp đồng trị giá nhiều triệu đô la từ chính phủ. Ông nói: “Vào lúc đó, tôi thậm chí không biết rằng vợ tôi đã giành được hợp đồng. Tôi chỉ biết sau khi sự việc xảy ra. Tôi thậm chí cũng không biết chuyện vợ tôi có liên quan tới sự việc căng thẳng này”.

Trong danh sách của chính phủ, công ty Prima Food và các công ty có quan hệ với bà Kathleen Goncales nằm trong số 16 công ty giành được hợp đồng cung cấp gạo cho chính phủ với tổng trị giá lên tới 56 triệu đô la Mỹ.

Tuy nhiên, Bộ trưởng Tài chính Đông Timor Emilia Pires cũng không rõ chi tiết các công ty dành được hợp đồng cung cấp gạo trị giá nhiều triệu đô la này. Bà Pires nói: “Tôi không biết nhiều về tên tuổi các công ty này, thế nhưng tôi biết là có nhiều công ty. Nếu tôi không lầm thì có tất cả từ 12 tới 16 công ty”.

Bà Pires cho rằng bà không có nhiệm vụ phải biết chi tiết các hợp đồng. Bà tuyên bố: “Tôi thậm chí không biết ai là thành viên các công ty này. Tại sao tôi lại phải quan tâm lo lắng về chuyện đó. Người ta có quyền làm những gì họ muốn. Như tôi đã phát biểu, vào thời điểm các hợp đồng được đệ trình lên thủ tướng, các hợp đồng đó đã trải qua mọi tiến trình điều tra cần thiết rồi”.

Lời qua tiếng lại

Ngân khoản để tài trợ cho các hợp đồng cung cấp gạo là ngân khoản xuất phát từ Quỹ Bình ổn Kinh tế Đông Timor. Ngân khoản này được phân phối trong khuôn khổ chương trình an ninh lương thực. Mục đích của chương trình nhằm bảo đảm người dân được cung cấp đủ gạo.

Tổng thống Đông Timor Jose Ramos Horta không muốn dính líu tới những lời cáo buộc này. Ông phát biểu: “Theo hệ thống chính trị của chúng tôi, tổng thống không có quyền điều hành đất nước. Tôi không thể can thiệp vào chuyện điều hành hàng ngày mọi chuyện tại Đông Timor. Nếu tôi muốn điều hành công việc hàng ngày, tôi có thể ra tranh chức thủ tướng. Điều hành việc hàng ngày là trách nhiệm của thủ tướng”.

Ông Xanana Gusmao là nhân vật giữ vai trò quan trọng trong cuộc đấu tranh giành độc lập kéo dài suốt 25 năm tại Đông Timor. Ông trở thành Tổng thống đầu tiên của Đông Timor vào năm 2002. Sau đó, vào năm 2007 ông được bầu làm Thủ tướng.

Hôm 27/06/09, chính phủ Đông Timor ra thông báo cho biết “ Chúng tôi hoan nghên việc ABC (Tập đoàn Truyền thông Úc Châu – Australian Broadcasting Corporation) tường thuật về vấn đề Đông Timor. Tuy nhiên để ngăn không cho các tin thất thiệt bị phát tán rộng rãi, chúng tôi yêu cầu ABC cẩn trọng hơn để bảo đảm rằng sự kiện được loan tải chính xác. Có nhiều điều không chính xác trong các bài tường thuật của ABC, đặc biệt những bài liên quan tới luật hiến pháp. Dường như những bài này là cơ sở cho những lời cáo buộc tham nhũng”. Bản tuyên bố này được đọc bởi ông Agio Pereira, Quốc vụ khanh thuộc Hội đồng Bộ trưởng và là phát ngôn viên chính thức của chính phủ. Thông báo cũng cho biết ông Gusmao không vi phạm bất kỳ luật lệ nào chiếu theo hiến pháp.

Tuy vậy, bà Fernanda Borges, Lãnh tụ Đảng Đoàn kết Dân tộc tuyên bố: “Thủ tướng Gusmao phải biết rất rõ là ông đã trao những hợp đồng rất béo bở cho con gái của ông, người giữ vai trò là một cổ đông trong công ty. Đây là điều không thể chấp nhận được, đồng thời là điều hết sức bất thường trong bất kỳ chế độ dân chủ nào”.

Phó Thủ tướng Mario Carrascalao cho Đài Úc Châu biết chính phủ sẽ mở điều tra vụ tai tiếng liên quan tới các hợp đồng cung cấp gạo. Trong khi đó đảng đối lập Fretilin cho hay họ sẽ yêu cầu chính phủ giải trình khi quốc hội nhóm họp.