Khi tương lai giống quá khứ

13/07/2009 - 13:15 ABC Science    

Báo cáo của Liên Hợp Quốc cho rằng đa canh chứ không phải độc canh là tương lai của an ninh thực phẩm. Đa canh đóng vai trò quan trọng bởi những người nông dân có thể trồng nhiều loại cây trồng đa dạng, tăng số lượng những loại thực phẩm.

• Bình chọn (0)
• Ý kiến (0)
• Chia sẻ
• Bản in

Đa dạng hóa trong nông nghiệp là phương pháp chiến lược trong tương lai (ABC)

Một báo cáo gần đây của Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc cho rằng cách tốt nhất để xóa bỏ suy dinh dưỡng và nghèo đói ở Châu Phi là chuyển đổi từ phương pháp hiện đại quay lại phương pháp nông nghiệp hữu cơ truyền thống.

Tương tự như nền nông nghiệp trên khắp thế giới, nhiều nước Châu Phi đã tập trung nâng cao sản lượng lương thực bằng cách sử dụng những phương pháp và kỹ thuật mà người phương Tây cho là hiện đại, nghĩa là lập nên những trang trại chuyên canh lớn sử dụng phân bón hóa học và thuốc trừ sâu.

Việc sử dụng những phương pháp và kỹ thuật nông nghiệp mới đã làm cho một số người nông dân trở nên giàu có trong khi không ít người vẫn phải chống chọi hàng ngày để có thể đủ ăn.

Tiến sĩ Kristen Lyons từ khoa Khoa học Vật lý và Sinh học phân tử của trường Đại học Griffith đã giải thích thêm về hạn chế của phương pháp công nghệ cao: “Những phương pháp kĩ thuật cao đã gây ra một số vấn đề lớn về môi trường khiến chúng ta phải suy nghĩ lại. Thực tế là đa số chủ trang trại ở Châu Phi hoạt động theo quy mô nhỏ. Kích cỡ trang trại trung bình ở Đông Phi là rất nhỏ, cỡ năm héc-ta. Vì vậy ý tưởng đầu tư vào những công nghệ đòi hỏi nhiều vốn như kỹ thuật di truyền là không khả thi về mặt kinh tế bởi các chủ trang trại không thể đủ khả năng chi trả cho những đầu tư lớn như vậy. Mặt khác những công nghệ mới này cũng ẩn chứa những nguy cơ cho môi trường và xã hội.”

Báo cáo của Liên Hợp Quốc không cho rằng phương pháp nông nghiệp hữu cơ có thể hoàn toàn thay thế được phương pháp cổ truyền, thế nhưng phương pháp này tập trung giúp đỡ những người nông dân nghèo khổ hầu như không được hưởng lợi từ canh tác nông nghiệp cổ truyền.

Mọi người có thể nhận ra rằng trong hai thập niên vừa qua ở Châu Phi, người dân đã tập trung thực hiện phương pháp nông nghiệp hiện đại như sử dụng hóa chất trên diện rộng, hạt giống lai và gần đây nhất là kỹ thuật di truyền. Hiện nay đang có nhiều tranh luận về vấn đề thực phẩm nông nghiệp cho tương lai. Người ta cho rằng cần phải áp dụng những phương pháp công nghệ cao này trong nông nghiệp và sản xuất thực phẩm nếu muốn có đủ lương thực nuôi sống thế giới. Trên thực tế, loại hình nông nghiệp này đã làm xấu thêm tình trạng thiếu lương thực và dẫn đến bất bình đẳng trong phân phối các nguồn lương thực ở Châu Phi.

Mặt khác, có bằng chứng xác thực cho thấy có một loạt những lợi ích xã hội liên quan đến nông nghiệp hữu cơ, vấn đề cung cấp lương thực giữa những chủ trang trại nhỏ và những người sản xuất tự cung tự cấp. Nông nghiệp hữu cơ tạo cơ hội cho chủ trang trại Châu Phi gia nhập thị trường quốc tế có lợi nhuận cao như ở Châu Âu. Tại đây, người tiêu dùng sẵn sàng trả giá cao tối đa cho những sản phẩm hoa quả nhiệt đới, cà phê hay sợi bông trồng theo phương pháp hữu cơ. Như vậy, những chủ trang trại Châu Phi tham gia những thị trường trên có khả năng bán được giá cao hơn150% so với giá thông thường. Thu nhập tăng rõ ràng tạo những ảnh hưởng quan trọng cho việc cung cấp lương thực, thực phẩm, chăm sóc sức khỏe và cải thiện cuộc sống gia đình cho chính những người nông dân.

Ví dụ, Bob Kasuli, một chủ trang trại ở Uganda, sẽ trồng những loại cây để tự cung cấp lương thực cho gia đình mình như sắn, khoai môn, đu đủ, khoai lang. Ông ta cũng trồng những loại cây như cà phê để bán lấy tiền. Ông chăn nuôi gà bởi gà và những động vật khác là nguồn cung cấp phân bón chủ yếu cho trang trại giúp đảm bảo cho đất đai luôn màu mỡ. Trong trường hợp của Bob và những chủ trang trại khác, họ đã kết hợp chăn nuôi trong hệ thống nông nghiệp hữu cơ của mình. Họ không chỉ lấy được phân bón cho trang trại mà còn có thể có thêm thu nhập từ việc bán trứng. Đối với Bob, ông có thể vận chuyển trứng đến Kampala, thủ đô của Uganda, nơi ông có thể bán những quả trứng sản xuất với giá cao thông qua hệ thống cửa hàng thực phẩm sản xuất bằng phương pháp hữu cơ. Chúng ta có thể thấy rõ sự kết nối giữa lợi ích về môi trường và lợi ích kinh tế của phương pháp nông nghiệp hữu cơ bởi Bob có thể bán trứng với giá cả cao hơn thông thường khi anh ấy sản xuất theo phương pháp cũ.

Tiến sĩ Kristen Lyons nhấn mạnh: “Báo cáo của Liên Hợp Quốc cho rằng đa canh chứ không phải độc canh là tương lai của an ninh thực phẩm. Đa canh đóng vai trò quan trọng bởi những người nông dân có thể trồng nhiều loại cây trồng đa dạng, tăng số lượng những loại thực phẩm. Đồng thời đa canh cũng góp phần tăng tính đa dạng trong nông nghiệp. Nếu trong tương lai, khí hậu biến đổi trong khi một số loại cây trồng không thể thích nghi được với những điều kiện thay đổi như mưa lớn, nhiệt đô tăng cao, hoặc nếu dịch bệnh bùng nổ - điều thường xuyên xảy ra thì một số loại cây trồng sẽ mất mùa nhưng không phải tất cả. Như vậy, đa dạng hóa trong nông nghiệp là phương pháp chiến lược.”