'Siêu lợi nhuận’ từ trường đại học

10/07/2009 - 14:08 Võ Chung    

Mấy năm gần đây, các trường đại học (ĐH) và cao đẳng (CĐ) nở rộ như ‘nấm sau mưa’. Tỉnh nào cũng có, nơi nào cũng thấy trường ĐH, CĐ. Thế nhưng, cơ sở vật chất và đội ngũ giảng viên của nhiều trường sơ sài đến mức đáng lo ngại.

• Bình chọn (0)
• Ý kiến (0)
• Chia sẻ
• Bản in

Sinh viên Trường ĐH dân lập Hồng Bàng biểu tình phản đối tăng học phí.(Võ Chung)

‘Siêu lợi nhuận’

Anh bạn từ thưở hàn vi hiện là giảng viên Trường ĐH dân lập HV tại Sài Gòn ‘hiến kế’ cho tôi làm ăn: “Muốn làm giàu ở Việt Nam thì mở trường đại học, cao đẳng là nhanh và an toàn nhất, lại được xã hội trọng vọng”. Như muốn nhấn mạnh cho lời mình nói anh này bồi thêm, “là siêu lợi nhuận đấy”.

Để chứng minh cho thông tin của mình là sát thực, anh dẫn chứng: Khoa anh dạy có hơn 700 sinh viên. Mỗi sinh viên phải trả học phí 7 triệu đồng/năm, chưa kể kinh phí đi thực tế, thực tập...v.v mà sinh viên phải tự lo. Chỉ tính riêng khoản học phí, nhà trường đã có được gần 5 tỷ đồng. Chi phí phải trả cho giảng viên, cán bộ văn phòng khoa hết chừng 800 triệu/năm. Cộng thêm với khoản ‘gánh’ cho ban giám hiệu, các phòng ban khác, bảo vệ... v.v may ra mới hết một tỷ đồng. Còn lại nhà trường ‘bỏ túi’. Tất nhiên, là khoản tiền này còn phải trừ vào tiền xây dựng, sửa chữa phòng ốc nhưng theo tính toán trong nghề của giảng viên này, dù phải vay ngân hàng để xây mới toàn bộ và trang bị cơ sở vật chất theo tiêu chuẩn Việt Nam thì cũng chưa đầy ba năm sau là trường đã thu hồi lại vốn và có lãi.

Nơi anh tham gia giảng dạy có gần 10 nghìn sinh viên và học phí của khoa anh cũng chưa phải là cao nhất. Trường anh nằm trong số có mức học phí ‘mềm’ nhất nhì Sài Gòn. Còn các trường đại học ở tỉnh, dù khiêm tốn nhất cũng không dưới 5 triệu đồng/năm. Nhiều địa phương tạo điều kiện tối đa cho việc mở trường như không thu thuế sử dụng đất và ưu tiên cho vay vốn.

Mở lớp thu tiền

Đầu năm học này, tôi có dịp ‘thị sát’ tình hình các trường và đã không khỏi ngỡ ngàng. Tại Sài Gòn, hàng loạt trường ĐH, CĐ đang trong tình trạng tạm bợ, chắp vá về cơ sở vật chất. Chưa kể nhiều cơ sở xập xệ một cách thảm hại, nằm lẫn lộn bên dãy quán xá ồn ào bởi tiếng nhạc, tiếng la của dân nhậu.

Trường ĐH Dân lập Hồng Bàng đã thành lập hơn mười năm và là một trong những trường được xem là có chất lượng nhưng đến nay vẫn phải thuê cơ sở tại nhiều quận để tổ chức giảng dạy. Chuyện sáng học một nơi, chiều một nơi khác là tất yếu của sinh viên các trường dân lập. Nhưng thế còn đỡ, một số trường đến nay vẫn chưa có nổi giảng đường tử tế dành cho sinh viên trong trường, nói chi đến thư viện và phòng thực hành. Tại Trường ĐH Công Nghệ Thông tin Gia Định, cơ sở 285/291 Cách Mạng Tháng Tám, tại Quận 10, giảng đường được tổ chức trong một ngôi nhà dựng tạm trên khoảng sân cầu lông. Ngạc nhiên hơn, Trường CĐ Viễn Đông có chưa đầy 10 đầu sách trong thư viện trong khi nhà trường đặt ra mục tiêu khá cao cung cấp chuyên viên kỹ thuật, cán bộ quản trị cho khu công nghệ cao, các khu chế xuất, công nghiệp tại Sài Gòn và các vùng lân cận. Hơn nữa, nhà trường còn quảng cáo sinh viên sau khi tốt nghiệp tại đây có thể học liên thông lên ĐH trong và ngoài nước.

Phòng ốc, thiết bị, máy móc, thư viện, giáo trình, giảng viên đều thiếu và chưa được đầu tư thêm, nhưng ngành học thì không thế. Trường nào cũng tranh thủ mở ra nhiều ngành, năm sau phải nhiều hơn năm trước.

Chuyện các trường xin Bộ Giáo dục và Đào tạo hạ điểm sàn để tuyển đủ lớp không còn cá biệt. Tôi đã từng thấy một thí sinh thi tuyển 3 môn có 1,5 điểm mà vẫn được học đại học hẳn hoi.

“Mở trường ĐH dễ hơn lập công ty”

Đầu năm 2009, Thủ tướng Chính phủ ký quyết định việc thành lập trường ĐH phải có vốn điều lệ tối thiểu là 50 tỷ đồng (trước đó chỉ cần 15 tỷ đồng), diện tích đất tối thiểu là 5 ha, số lượng giảng viên cơ hữu ít nhất là 60% (trước đó là 30%), trong đó, số giảng viên có trình độ tiến sĩ phải đạt 12% và trình độ thạc sĩ đạt ít nhất là 30% trên tổng số giáo viên giảng dạy. Ngoài ra, phòng học, phòng chức năng, giáo trình, tài liệu, thiết bị giảng dạy và các công trình phục vụ giải trí, thể thao, văn hóa... phải có đầy đủ. Tuy nhiên, không chắc có bao nhiêu trường đảm bảo được những tiêu chuẩn này.

Để có đủ giảng viên theo quy định, chuyện một tiến sỹ được nhiều trường ‘vay mượn’ để có tên trong danh sách giảng viên không còn là hiếm.

Hiệu trưởng Trường ĐH Sư phạm kỹ thuật TP.HCM, PGS-TS Thái Bá Cần nói, “nếu Bộ cất công rà soát, sẽ phát hiện ra nhiều trường hợp một giảng viên cùng lúc có thể cơ hữu đến 2 – 3 trường”.

Ông Nguyễn Hồng Hải, giảng viên trường Đại học Nông lâm TP.HCM thì cho biết: “Lúc trước các trường ấn định thời khoá biểu, giảng viên theo đó mà dạy. Bây giờ các trường phải lên thời khoá biểu cho sinh viên theo lịch của thầy, giảng viên rỗi giờ nào, cho sinh viên học vào giờ ấy”.

Một tiến sỹ đang dạy tại một ĐH có tiếng tại Sài Gòn nhận định, “mở trường đại học hiện nay không khó hơn lập một công ty”.

Ông Bành Tiến Long, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT đã từng thừa nhận, “số giảng viên ĐH hiện nay mới chỉ đáp ứng được 60% nhu cầu”.

Tuy nhiên, hằng năm vẫn có hàng chục trường ĐH đều đặn được ‘khai sinh’. Chính việc mở trường không kiểm soát này, tỉ lệ hiện nay là 28 sinh viên mới có 1 giảng viên (28:1), trong khi chuẩn chung là 20:1 (theo GS Phạm Thụ). Do số lượng giảng viên không đủ nên giảng viên lo ‘chạy sô’, không còn quỹ thời gian cho nghiên cứu, dự hội thảo và dung nạp kiến thức mới.

Mở trường ĐH là điều rất cần thiết cho sự phát triển nhưng phải có sự hài hòa giữa các điều kiện và lợi ích.